ปัจจุบัน Carbon Footprint ไม่ได้เป็นเพียงเรื่องของสิ่งแวดล้อม แต่ยังเป็นข้อมูลสำคัญที่ช่วยให้ธุรกิจขนส่งมองเห็นความสัมพันธ์ระหว่างการใช้เชื้อเพลิง การเดินรถ และการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ของรถทั้งฟลีทได้ชัดเจนขึ้น ระบบ GPS EyeFleet จึงมีฟีเจอร์สำหรับแสดงข้อมูลการปล่อย CO₂ จากการใช้เชื้อเพลิง ช่วยให้ผู้ประกอบการดูภาพรวม ติดตามการเปลี่ยนแปลง เปรียบเทียบรถแต่ละคัน และนำข้อมูลไปใช้วางแผนบริหารจัดการฟลีทได้สะดวกยิ่งขึ้น
สารบัญ
- Carbon Footprint คืออะไร?
- การปล่อยก๊าซเรือนกระจก Scope 1, 2 และ 3 ต่างกันอย่างไร?
- Carbon Footprint เกี่ยวข้องกับธุรกิจขนส่งอย่างไร?
- ทำไมธุรกิจขนส่งควรติดตาม Carbon Footprint?
- EyeFleet Carbon Footprint ช่วยติดตามและแสดงข้อมูลอะไรบ้าง?
- Carbon Footprint ต่างจาก Carbon Credit อย่างไร?
- สรุป: เริ่มติดตาม Carbon Footprint ของฟลีทด้วย EyeFleet
Carbon Footprint คืออะไร?
Carbon Footprint หรือ คาร์บอนฟุตพริ้นท์ คือปริมาณก๊าซเรือนกระจกที่เกิดขึ้นจากกิจกรรมต่าง ๆ ทั้งทางตรงและทางอ้อม โดยสามารถประเมินได้ในหลายระดับ ไม่ว่าจะเป็นบุคคล ผลิตภัณฑ์ บริการ กิจกรรม หรือองค์กร
ก๊าซเรือนกระจกไม่ได้มีเพียงก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์เท่านั้น แต่ยังรวมถึงก๊าซชนิดอื่นที่ส่งผลต่อภาวะโลกร้อน เช่น มีเทนและไนตรัสออกไซด์ จึงมักแสดงผลรวมในหน่วย คาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า หรือ CO₂e เพื่อให้สามารถเปรียบเทียบผลกระทบของก๊าซแต่ละชนิดในหน่วยเดียวกันได้
Carbon Footprint สามารถเกิดขึ้นจากกิจกรรมใกล้ตัวและกระบวนการต่าง ๆ เช่น
- การใช้ไฟฟ้าและพลังงานภายในบ้านหรืออาคาร
- การเดินทางด้วยรถยนต์ เครื่องบิน หรือขนส่งสาธารณะ
- การผลิตและขนส่งสินค้า
- การบริโภคอาหารและการใช้ทรัพยากร
- การใช้เชื้อเพลิงในรถ เครื่องจักร และโรงงาน
- การจัดเก็บ ขนย้าย และกระจายสินค้า
- การจัดการขยะและของเสีย
ตัวอย่างเช่น การใช้รถยนต์ก่อให้เกิดการปล่อยจากการเผาไหม้เชื้อเพลิง ขณะที่สินค้าหนึ่งชิ้นอาจมี Carbon Footprint ตั้งแต่การจัดหาวัตถุดิบ กระบวนการผลิต การขนส่ง การใช้งาน ไปจนถึงการกำจัดเมื่อหมดอายุ
ดังนั้น Carbon Footprint จึงเป็นข้อมูลที่ช่วยให้มองเห็นว่า กิจกรรมหรือกระบวนการใดมีส่วนทำให้เกิดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกมากน้อยเพียงใด และใช้เป็นจุดเริ่มต้นในการวางแผนลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมได้อย่างเหมาะสม
การปล่อยก๊าซเรือนกระจก Scope 1, 2 และ 3 ต่างกันอย่างไร?
เมื่อองค์กรต้องการประเมิน Carbon Footprint จะต้องกำหนดขอบเขตของแหล่งการปล่อยก๊าซเรือนกระจกให้ชัดเจน โดยทั่วไปจะแบ่งออกเป็น 3 ขอบเขตหลัก ได้แก่ Scope 1, Scope 2 และ Scope 3
Scope 1: การปล่อยก๊าซเรือนกระจกโดยตรง
คือการปล่อยจากแหล่งที่องค์กรเป็นเจ้าของหรือสามารถควบคุมได้โดยตรง เช่น
- การใช้เชื้อเพลิงของรถบริษัท
- การใช้เชื้อเพลิงในเครื่องจักรหรือโรงงาน
- การเผาไหม้เชื้อเพลิงในกระบวนการผลิต
- การรั่วไหลของสารทำความเย็น
สำหรับธุรกิจขนส่งที่เป็นเจ้าของหรือควบคุมรถเอง การปล่อยจากการใช้เชื้อเพลิงของรถโดยทั่วไปจะอยู่ใน Scope 1
Scope 2: การปล่อยทางอ้อมจากพลังงานที่ซื้อมาใช้
คือการปล่อยที่เกิดจากการผลิตพลังงานซึ่งองค์กรซื้อมาใช้งาน แม้การปล่อยจะไม่ได้เกิดขึ้นโดยตรงภายในพื้นที่ขององค์กร เช่น
- การใช้ไฟฟ้าในสำนักงาน
- การใช้ไฟฟ้าในคลังสินค้า
- การใช้พลังงานในศูนย์กระจายสินค้า
- การใช้ไฟฟ้าสำหรับระบบทำความเย็นและอุปกรณ์ต่าง ๆ
แม้องค์กรจะไม่ได้เป็นผู้ผลิตไฟฟ้าเอง แต่การใช้พลังงานเหล่านี้ยังถือว่ามีส่วนเกี่ยวข้องกับการปล่อยก๊าซเรือนกระจก
Scope 3: การปล่อยทางอ้อมอื่น ๆ ในห่วงโซ่คุณค่า
คือการปล่อยที่เกิดจากกิจกรรมซึ่งองค์กรไม่ได้เป็นเจ้าของหรือควบคุมโดยตรง แต่มีความเกี่ยวข้องกับการดำเนินงาน เช่น
- การจ้างบริษัทภายนอกขนส่งสินค้า
- การจัดซื้อวัตถุดิบ สินค้า และบริการ
- การเดินทางเพื่อธุรกิจของพนักงาน
- การเดินทางไป–กลับของพนักงาน
- การจัดการของเสียโดยผู้ให้บริการภายนอก
- การขนส่งสินค้าไปยังลูกค้า
ดังนั้น กิจกรรมขนส่งอาจอยู่ได้ทั้ง Scope 1 และ Scope 3 ขึ้นอยู่กับว่าองค์กรใช้รถของตนเอง หรือว่าจ้างผู้ให้บริการขนส่งจากภายนอก

Carbon Footprint เกี่ยวข้องกับธุรกิจขนส่งอย่างไร?
ธุรกิจขนส่งมีกิจกรรมหลายส่วนที่ก่อให้เกิดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ตั้งแต่การใช้เชื้อเพลิงของรถ การใช้ไฟฟ้าในคลังสินค้าหรือศูนย์กระจายสินค้า ไปจนถึงการขนย้ายและจัดเก็บสินค้าตลอดกระบวนการโลจิสติกส์
สำหรับธุรกิจที่มีรถในฟลีท หนึ่งในแหล่งการปล่อยสำคัญคือการเผาไหม้เชื้อเพลิงระหว่างการเดินรถ โดยรถแต่ละคันอาจมีปริมาณการปล่อย CO₂ แตกต่างกันตามหลายปัจจัย เช่น
- ประเภทและปริมาณเชื้อเพลิงที่ใช้
- ระยะทางและจำนวนเที่ยววิ่ง
- เส้นทางการขนส่ง
- น้ำหนักบรรทุก
- ระยะเวลาจอดติดเครื่อง
- ความเร็วและพฤติกรรมการขับขี่
- สภาพและประสิทธิภาพของรถ
ตัวอย่างเช่น รถที่วิ่งอ้อมเส้นทาง จอดติดเครื่องเป็นเวลานาน หรือวางแผนเที่ยวรถไม่เหมาะสม อาจใช้เชื้อเพลิงมากกว่าที่ควร ส่งผลให้ทั้งต้นทุนการเดินรถและปริมาณการปล่อย CO₂ เพิ่มขึ้นตามไปด้วย
อย่างไรก็ตาม รถที่มีค่าการปล่อยสูงไม่ได้หมายความว่ารถคันนั้นมีประสิทธิภาพต่ำเสมอไป เพราะรถแต่ละคันอาจมีระยะทาง จำนวนเที่ยว น้ำหนักบรรทุก และลักษณะงานแตกต่างกัน ผู้ประกอบการจึงควรพิจารณาข้อมูลหลายด้านร่วมกันก่อนสรุปผล
การติดตาม Carbon Footprint ของรถในฟลีทจึงช่วยให้ธุรกิจมองเห็นความสัมพันธ์ระหว่างการใช้เชื้อเพลิง การเดินรถ และปริมาณการปล่อย CO₂ ได้ชัดเจนขึ้น พร้อมใช้เป็นข้อมูลตั้งต้นสำหรับวางแผนปรับปรุงการบริหารจัดการฟลีทในขั้นต่อไป
ทำไมธุรกิจขนส่งควรติดตาม Carbon Footprint?
การปล่อยคาร์บอนจากรถขนส่งมีความสัมพันธ์กับการใช้เชื้อเพลิงและรูปแบบการเดินรถ การติดตามข้อมูลส่วนนี้จึงไม่ได้มีประโยชน์เฉพาะด้านสิ่งแวดล้อม แต่ยังช่วยให้ผู้ประกอบการมองเห็นภาพรวมและวางแผนบริหารฟลีทได้ตรงจุดมากขึ้น
- มองเห็นภาพรวมของรถทั้งฟลีท
ผู้ประกอบการสามารถตรวจสอบได้ว่า ในแต่ละช่วงเวลารถทั้งฟลีทมีการเดินทาง ใช้เชื้อเพลิง และปล่อย CO₂ มากน้อยเพียงใด ทำให้ข้อมูลที่เคยมองเห็นได้ยากกลายเป็นตัวเลขที่สามารถติดตามและเปรียบเทียบได้ - เปรียบเทียบรถแต่ละคันได้ง่ายขึ้น
เมื่อมีข้อมูลแยกตามรถ ผู้ประกอบการจะมองเห็นความแตกต่างระหว่างรถแต่ละคัน และเลือกตรวจสอบคันที่มีค่าการปล่อยสูงร่วมกับข้อมูลระยะทาง จำนวนเที่ยว และลักษณะงานได้ - ค้นหาจุดที่อาจทำให้สิ้นเปลืองเชื้อเพลิง
หากค่าการปล่อยเพิ่มสูงขึ้น ผู้ประกอบการสามารถนำข้อมูลไปตรวจสอบร่วมกับเส้นทาง เวลาจอดติดเครื่อง ความเร็ว หรือพฤติกรรมการขับขี่ เพื่อค้นหาปัจจัยที่อาจทำให้รถใช้เชื้อเพลิงมากกว่าที่ควร - ติดตามผลก่อนและหลังการปรับปรุง
หลังจากปรับเส้นทาง ลดเวลาจอดติดเครื่อง หรือเปลี่ยนแผนการจัดเที่ยวรถ ธุรกิจสามารถเปรียบเทียบข้อมูลระหว่างช่วงเวลา เพื่อดูแนวโน้มการใช้เชื้อเพลิงและการปล่อย CO₂ ได้ชัดเจนขึ้น - สนับสนุนการดำเนินธุรกิจด้าน Green Logistics
ข้อมูลการปล่อยคาร์บอนสามารถใช้ประกอบการสื่อสารแนวทางด้านสิ่งแวดล้อมขององค์กร สนับสนุนการจัดทำรายงานด้านความยั่งยืนและการเปิดเผยข้อมูล ESG รวมถึงใช้ประกอบการนำเสนอบริการแก่ลูกค้าหรือคู่ค้าที่ให้ความสำคัญกับ Green Logistics
ในอนาคต ลูกค้าอาจไม่ได้พิจารณาเพียงว่า
“ค่าขนส่งเท่าไหร่?”
แต่อาจให้ความสำคัญด้วยว่า
“การขนส่งครั้งนี้มีการปล่อยคาร์บอนมากน้อยเพียงใด?”
แล้วธุรกิจของคุณ พร้อมสำหรับเรื่องนี้แล้วหรือยัง?
EyeFleet Carbon Footprint ช่วยติดตามและแสดงข้อมูลอะไรบ้าง?
EyeFleet Carbon Footprint เป็นฟีเจอร์ภายในระบบ GPS EyeFleet ที่ช่วยรวบรวมและแสดงข้อมูลการปล่อย CO₂ จากการใช้เชื้อเพลิงของรถในฟลีท ให้อยู่ในรูปแบบ Dashboard ที่เข้าใจและเปรียบเทียบได้ง่าย
ระบบใช้ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับประเภทเชื้อเพลิง ปริมาณเชื้อเพลิง และระยะทางการเดินรถ เพื่อช่วยให้ผู้ประกอบการเห็นภาพรวมการปล่อยคาร์บอนของรถทั้งฟลีท รวมถึงค่าการปล่อยต่อกิโลเมตร โดยไม่จำเป็นต้องรวบรวมข้อมูลของรถแต่ละคันมาจัดทำรายงานใหม่ด้วยตนเองทุกครั้ง
ผู้ใช้งานสามารถเลือกดูข้อมูลตามช่วงเวลาและประเภทเชื้อเพลิงที่ต้องการได้ โดยหน้า Dashboard จะแสดงข้อมูลสำคัญ ได้แก่
- ปริมาณการปล่อย CO₂ รวม
แสดงภาพรวมปริมาณ CO₂ ของรถทั้งฟลีทภายในช่วงเวลาที่ผู้ใช้งานเลือก - ค่าการปล่อย CO₂ ต่อกิโลเมตร
ช่วยให้เห็นความสัมพันธ์ระหว่างปริมาณการปล่อยกับระยะทาง และใช้ประกอบการเปรียบเทียบรถที่มีระยะทางแตกต่างกัน - ปริมาณเชื้อเพลิงและระยะทางรวม
ช่วยให้ผู้ประกอบการเห็นภาพรวมการใช้เชื้อเพลิงและการเดินทางของรถทั้งฟลีทภายในช่วงเวลาที่กำหนด - กราฟแสดงการเปลี่ยนแปลง
กราฟช่วยให้ผู้ใช้งานติดตามการเปลี่ยนแปลงของปริมาณ CO₂ ในแต่ละช่วงเวลา และสังเกตช่วงที่ค่าการปล่อยเพิ่มขึ้นหรือลดลงได้ง่ายขึ้น - การเปรียบเทียบรถแต่ละคัน
ระบบสามารถแสดง 5 อันดับรถที่มีค่าการปล่อย CO₂ สูงสุดและต่ำสุด ช่วยให้ผู้ประกอบการเห็นความแตกต่างระหว่างรถแต่ละคัน และเลือกตรวจสอบข้อมูลเพิ่มเติมได้รวดเร็วขึ้น
อย่างไรก็ตาม การจัดอันดับควรใช้เป็นจุดเริ่มต้นในการตรวจสอบ ไม่ควรสรุปทันทีว่ารถที่มีค่าการปล่อยสูงไม่มีประสิทธิภาพ เพราะควรพิจารณาร่วมกับระยะทาง จำนวนเที่ยว ประเภทงาน น้ำหนักบรรทุก และลักษณะการใช้งานของรถแต่ละคันด้วย
ข้อมูลที่แสดงเป็นค่าการปล่อย CO₂ ที่ประเมินจากข้อมูลเชื้อเพลิงและการเดินรถในระบบ ไม่ใช่การตรวจวัดก๊าซจากปลายท่อไอเสียโดยตรง ความครบถ้วนของข้อมูลที่บันทึกจึงมีผลต่อข้อมูลบน Dashboard

Carbon Footprint ต่างจาก Carbon Credit อย่างไร?
Carbon Footprint และ Carbon Credit เป็นคำที่เกี่ยวข้องกับการจัดการก๊าซเรือนกระจก แต่มีความหมายและวัตถุประสงค์แตกต่างกัน
Carbon Footprint คือปริมาณก๊าซเรือนกระจกที่เกิดจากกิจกรรมของบุคคล ผลิตภัณฑ์ บริการ หรือองค์กร ใช้เพื่อทำความเข้าใจว่าแต่ละกิจกรรมก่อให้เกิดการปล่อยมากน้อยเพียงใด และควรเริ่มวางแผนลดจากจุดใด
Carbon Credit คือหน่วยที่เกิดจากการลดหรือกักเก็บก๊าซเรือนกระจก ผ่านโครงการที่มีการวัดผล จัดทำรายงาน ตรวจสอบและรับรองตามมาตรฐานที่กำหนด
การดูข้อมูล CO₂ ผ่านระบบ GPS EyeFleet จึงเป็นจุดเริ่มต้นที่ช่วยให้ผู้ประกอบการเห็นข้อมูลของรถทั้งฟลีท และนำไปใช้วางแผนลดการใช้เชื้อเพลิงหรือการปล่อยคาร์บอนได้
อย่างไรก็ตาม ข้อมูลบน Dashboard ไม่ได้เปลี่ยนเป็น Carbon Credit โดยอัตโนมัติ หากธุรกิจต้องการพัฒนาเป็นโครงการคาร์บอนเครดิต หรือใช้ข้อมูลเพื่อจัดทำรายงานและขอการรับรองอย่างเป็นทางการ จะต้องดำเนินการตามหลักเกณฑ์ การตรวจสอบ และกระบวนการรับรองของมาตรฐานที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติม

สรุป: เริ่มติดตาม Carbon Footprint ของฟลีทด้วย EyeFleet
Carbon Footprint ไม่ได้เป็นเพียงตัวเลขด้านสิ่งแวดล้อม แต่ยังเป็นข้อมูลที่ช่วยให้ธุรกิจเข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างการใช้เชื้อเพลิง ระยะทาง และการดำเนินงานของรถในฟลีทได้ชัดเจนขึ้น
ฟีเจอร์ EyeFleet Carbon Footprint ช่วยให้ผู้ประกอบการดูภาพรวมการปล่อย CO₂ ของรถทั้งฟลีท ติดตามการเปลี่ยนแปลงตามช่วงเวลา และเปรียบเทียบรถแต่ละคันได้จาก Dashboard ภายในระบบ GPS EyeFleet
เพราะการเห็นข้อมูลที่ชัดเจน ช่วยให้ผู้ประกอบการบริหารจัดการฟลีทได้ตรงจุดมากขึ้น พร้อมนำไปใช้วางแผนลดการปล่อยคาร์บอน เพื่อลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมได้
ระบบ GPS EyeFleet มีโซลูชันรองรับทั้งการติดตามรถ การตรวจสอบเส้นทาง การวิเคราะห์ข้อมูลการเดินรถ และฟีเจอร์แสดงข้อมูลการปล่อย CO₂ ครบจบภายในระบบเดียว
สำหรับลูกค้า EyeFleet ที่ต้องการเปิดใช้งานหรืออัปเกรดฟีเจอร์ Carbon Footprint สามารถติดต่อทีมงานเพื่อตรวจสอบรายละเอียดการใช้งานได้ที่:
- Line: @eyefleet
- โทร. 02-052-4466


